Co mówi reguła 4%?
W pierwszym roku wypłaca się 4% majątku, a potem kwota co roku rośnie o inflację — niezależnie od tego, jak zachowuje się portfel. 4% obowiązuje więc tylko w pierwszym roku; potem wypłata podąża za cenami, nie za portfelem. Reguła jest pomyślana na 30 lat i portfel z akcji i obligacji. Czytana odwrotnie: kto potrzebuje rocznie określonej kwoty, według reguły potrzebuje jej 25-krotności.
Skąd się wzięła reguła 4%?
Z dwóch badań na danych amerykańskich. Planista finansowy William Bengen szukał w 1994 roku najwyższej wypłaty w pierwszym roku, która wystarczyłaby na 30 lat w każdym badanym roku startowym — czyli stopy najsłabszego roku startowego. Badanie Trinity z 1998 roku policzyło dla różnych stóp, podziałów i okresów, w ilu z badanych okresów pieniądze by wystarczyły. Z obu narodziła się reguła kciuka i pojęcie „bezpiecznej stopy wypłat” (ang. „Safe Withdrawal Rate”). Oznacza to tylko: w tych danych z przeszłości by wystarczyło.
Czy reguła wystarczyłaby w euro i po niemieckim podatku?
Przeliczone dla 500 000 €: 60% w niemieckich akcjach i 40% w niemieckich obligacjach skarbowych, w pierwszym roku wypłacone 20 000 €, a potem podnoszone o inflację, przez Lata: 30:
- Przed podatkiem92 %przebiegów by wystarczyło
- Po niemieckim podatku88 %przebiegów by wystarczyło
- Stopa, która wytrzymałaby w 9 na 10 przebiegów3,9 %w pierwszym roku, po podatku: 19 424 €
Różnica między oboma udziałami to podatek: każda wypłata jest sprzedawana tak, aby po podatku wpłynęła pełna kwota, a to, co trzeba sprzedać dodatkowo, brakuje portfelowi w kolejnych latach. Do tego dochodzi inna historia niemieckich rynków i niemiecka inflacja — liczb z badań amerykańskich nie da się po prostu przenieść.
Z prawdziwymi latami startowymi — jeden przebieg na każdy styczeń od 1973 do 1996, dokładnie w kolejności, w jakiej przyszły kolejne lata — pieniądze wystarczyłyby w 24 z 24 lat startowych. Wystarczyłoby w każdym z tych lat startowych.
Jaka stopa wypłat by wystarczyła?
To samo obliczenie dla stóp od 3 % do 5 % w pierwszym roku, zawsze po niemieckim podatku — raz na 10 000 wylosowanych przebiegach, raz na prawdziwych latach startowych:
| Wypłata w pierwszym roku | Wylosowane przebiegi: wystarczyłoby w | Prawdziwe lata startowe: wystarczyłoby w |
|---|---|---|
| 3 % — 15 000 € | 98 % przebiegów | 24 z 24 lat startowych |
| 3,5 % — 17 500 € | 94 % przebiegów | 24 z 24 lat startowych |
| 4 % — 20 000 € | 88 % przebiegów | 24 z 24 lat startowych |
| 4,5 % — 22 500 € | 80 % przebiegów | 24 z 24 lat startowych |
| 5 % — 25 000 € | 70 % przebiegów | 24 z 24 lat startowych |
Im wyższa stopa, tym rzadziej pieniądze by wystarczyły — przejście jest płynne, nie ma ostrej granicy. Jaki odsetek ci wystarczy, to wybór między większą kwotą rocznie a ryzykiem, że pieniądze skończą się przed końcem.
Co zmienia czas trwania wypłat?
Reguła jest pomyślana na 30 lat. Kto kończy wcześniej, wypłaca dłużej — a im dłużej trwają wypłaty, tym mniej portfel udźwignie rocznie. Ten sam podział, po podatku:
| Czas trwania wypłat | 4 % w pierwszym roku wystarczyłoby w | Stopa, która wytrzymałaby w 9 na 10 przebiegów |
|---|---|---|
| Lata: 30 | 88 % przebiegów | 3,9 % |
| Lata: 45 | 73 % przebiegów | 3,1 % |
| Lata: 60 | 64 % przebiegów | 2,8 % |
Dlaczego liczy się kolejność lat?
Podczas wypłat co roku coś się sprzedaje. Jeśli rynek spada zaraz na początku, trzeba sprzedać więcej portfela, by wypłacić tę samą kwotę — a to, co sprzedane, nie bierze już udziału w późniejszym odbiciu. Ten sam spadek dwadzieścia lat później waży znacznie mniej. Specjaliści nazywają to ryzykiem sekwencji (ang. „Sequence of Returns Risk”). Kalkulator ze stałą stopą zwrotu go nie zna; symulacja Monte Carlo go pokazuje, bo losuje lata w wielu sekwencjach.
Co oznaczałby kryzys na początku
Te same przebiegi z 4% po podatku, tylko że wypłaty zaczynają się od miesięcy prawdziwego kryzysu, w ich prawdziwej kolejności:
| Na początku wypłat | Wystarczyłoby w | Mediana na końcu, dzisiejsza siła nabywcza |
|---|---|---|
| Bez konkretnego kryzysu (wszystkie przebiegi) | 88 % przebiegów | 564 330 € |
| Kryzys finansowy 2007–09 | 52 % przebiegów | 14 156 € |
| Bańka internetowa 2000–03 | 34 % przebiegów | 0 € |
| Wysoka inflacja 1973–82 | 79 % przebiegów | 155 316 € |
| Najgorsze dziesięć lat w historii notowań | 66 % przebiegów | 70 839 € |
Gdzie leżą granice reguły 4%?
Opisuje przeszłość jednego rynku i nie jest obietnicą na przyszłość. Liczy bez podatku, bez kosztów i ze stałym okresem 30 lat. Utrzymuje kwotę sztywno, nawet gdy portfel mocno wzrósł lub spadł — w wielu przebiegach na końcu zostaje więc dużo, w niektórych pieniądze kończą się wcześniej. I nie zna emerytury ani innych dochodów, które pokrywają część potrzeb.
Jakie są alternatywy dla stałej kwoty?
Zamiast sztywnej kwoty możesz co roku wypłacać stały udział bieżącej wartości portfela: portfel nigdy nie opróżnia się całkowicie, za to kwota się waha. Bufor płynności obok portfela płaci wypłatę w słabych latach, żeby nie trzeba było sprzedawać na dołku. A bariery ochronne obniżają lub podnoszą kwotę, gdy stopa wypłat odbiega zbyt daleko od wartości początkowej. Paperball liczy wszystkie trzy — udział wartości i bufor w backteście i w Monte Carlo, bariery w Monte Carlo.
Jak policzyć własną stopę wypłat?
Wpisz portfel, podział i wypłaty: Kalkulator planu wypłat przelicza twój plan na prawdziwych kursach, z podatkiem i kosztami, a Symulacja Monte Carlo na 10 000 możliwych przebiegach. Oba szukają najwyższej kwoty, która by wytrzymała — dla twoich papierów, twojego okresu i podatku twojego kraju.
Źródła
- William P. Bengen: „Determining Withdrawal Rates Using Historical Data”. Journal of Financial Planning, październik 1994.
- Philip L. Cooley, Carl M. Hubbard, Daniel T. Walz: „Retirement Savings: Choosing a Withdrawal Rate That Is Sustainable”. AAII Journal, luty 1998 — tak zwane badanie Trinity.
- Przepisy podatkowe (prawo niemieckie): § 32d EStG (podatek zryczałtowany), § 20 ust. 9 EStG (kwota wolna oszczędzającego), § 18 InvStG (ryczałt zaliczkowy), § 20 InvStG (częściowe zwolnienie).
- Historia kursów i ceny konsumpcyjne: seria naukowa niemieckich akcji, rentowności niemieckich obligacji skarbowych z krzywej dochodowości banku centralnego i oficjalne ceny konsumpcyjne.
Stan na: 25 paź 2026